- Programmavergelijker

Een derde minder bestuurders en ambtenaren, dus minder ministeries, Tweede Kamer naar 100 leden en Eerste Kamer naar 50 leden
Alle overheidsinstellingen huren minimaal een kwart minder externe medewerkers in
Provincies beperken zich tot ruimtelijke ordening, mobiliteit en regionale economie; overige taken naar gemeenten of Rijk
Aantal provincies terugbrengen
Gemeentelijke fusies stimuleren, te kleine gemeenten dwingen om te fuseren
Burgemeester wordt rechtstreeks door bevolking gekozen
Geen plaats voor weigerambtenaren

Geen ruimte voor weigerambtenaren
Correctief referendum invoeren en burgerinitiatieven stimuleren
Burgemeester wordt direct na gemeenteraadsverkiezingen door gemeenteraad gekozen
Stemgerechtigde leeftijd naar 16 jaar
Koning blijft lid van regering, maar niet van de Raad van State; Tweede Kamer neemt initiatief bij kabinetsformaties
Kleinere Rijksoverheid, minder politici in gemeenten en provincies

Het bindend referendum wordt ingevoerd
Het aantal Tweede Kamerleden gaat naar 100, de Eerste Kamer wordt afgeschaft
Er komt een gekozen minister-president; de Koning maakt geen deel meer uit van de regering
Er komen minder bestuurslagen, provincie uitkleden
Geen subsidies voor politieke partijen
Geen stemrecht voor niet-Nederlanders

Het koningschap moet niet slechts ceremonieel worden
Overheden bieden meer ruimte voor burgerparticipatie, burgers denken mee
De juridisering, deregulering en decentralisatie om burgers en maatschappelijke organisaties in hun kracht te zetten
Wie zich goed gedraagt, wordt minder vaak gecontroleerd
De decentralisatie van rijkstaken naar provincies en gemeenten gaat door, ondersteund door een kaderwet voor de samenhang

Alleen ceremoniële rol voor het staatshoofd; ministers doen het politieke regeringswerk
‘Huis voor Klokkenluiders’ om mensen te beschermen en ondersteunen die misstanden melden en om die misstanden te onderzoeken
Gemeentelijke herindelingen alleen als burgers instemmen
Raadgevend referendum invoeren

Verbod op smadelijke godslastering schrappen
Einde aan weigerambtenaren
Indirect gekozen Eerste Kamer afschaffen zodra een volwaardig systeem van constitutionele toetsing is ingevoerd
Provincies vervangen door grotere landsdelen die zich concentreren op kerntaken: ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer en regionale economie
Decentralisatie van beleid van Rijk naar gemeente doorzetten, gemeenten moeten daarvoor wel groot genoeg zijn anders volgt herindeling
Direct gekozen bestuurders op alle bestuurlijke niveaus (gemeente, provincie, Rijk en Europa) die eigen kabinet of college samenstellen
Koning uit regering en Raad van State, geen rol meer bij formatie; ondertekening van wetten en Koninklijke Besluiten wordt dan overbodig

Geen plaats voor weigerambtenaren
Nieuwe Referendumwet die adviserend en correctief referendum regelt
Rechter mag wetten toetsen aan de Grondwet
Gemeenteraad kiest burgemeester, Provinciale Staten kiezen Commissaris van de Koningin, Tweede Kamer kiest minister-president
Nederland wordt op termijn een republiek met een gekozen staatshoofd
Inbreuken op grondrechten streng toetsen op noodzaak, proportionaliteit en effectiviteit

Gemeentelijke herindelingen alleen als de bevolking dat wil
Minder ministeries: natuur, volkshuisvesting, infrastructuur en milieu samenvoegen tot ministerie van Leefomgeving
Recht op leven vastleggen in de Grondwet, geen rangorde tussen verschillende grondrechten
Constitutioneel Hof instellen om wetten te toetsen aan de Grondwet

Homohuwelijk ongedaan maken, ruimte voor weigerambtenaren
Verbod op godslastering handhaven
Bevoegdheden van de Koningin blijven gehandhaafd, inclusief rol bij kabinetsformatie
Geen directe democratie; referenda, bestuurlijke ‘vernieuwing’ en gekozen burgemeester of minister-president zijn teken van armoede
Geen stemrecht meer voor niet-Nederlanders bij lokale verkiezingen
Gemeentelijke herindeling alleen bij voldoende bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak

Aantal leden van de Tweede Kamer wordt niet verminderd.
Ministerie voor duurzame ontwikkeling, ruimte, energie en dierenwelzijn.
Burgemeester en commissaris van de Koningin worden getrapt gekozen door respectievelijk de gemeenteraad en Provinciale Staten.
Gemeentelijke herindeling alleen bij voldoende steun onder bevolking.
Burgerinitiatief stimuleren, raadgevend referendum bij belangrijke besluiten.
Geen rol staatshoofd in kabinetsformatie.
Constitutioneel Hof instellen om wetten te toetsen aan de Grondwet.

Coördinerend minister voor ouderenbeleid, als aanspreekpunt voor de gevolgen van verzilvering op het gebied van wonen, zorg, welzijn, werk en inkomen.
Aantal ambtenaren met 6% per jaar verminderen, mogelijk door automatisering, minder departementen en door afschaffen provincies.
Burgers kiezen burgemeester; commissaris van de Koningin wordt afgeschaft, functie wordt uitgeoefend door gedeputeerde.
Eerste Kamer afschaffen, Tweede Kamer naar 100 leden met een kiesdrempel van 3%.
Gemeenteraadsverkiezingen op alfabetische volgorde in 26 weken, zodat ze over lokale onderwerpen gaan.
Tussentijdse verkiezingen als helft van opgekomen kiezers bij vorige verkiezingen dat wil, zowel lokaal, provinciaal als landelijk.
Burgers moeten bepaalde diensten kunnen aanvragen in goedkopere gemeenten.

Kredietverlening aan mkb weer op gang brengen door borgstelling vanuit overheid.
Winkels mogen op zondag open.
Geen bonussen voor financiële instellingen die staatssteun ontvangen.
Financieel toezicht aanscherpen.
Belastingen omlaag om hard werken en ondernemerschap te belonen; arbeidskorting fors verhogen.
Inzetten op verschillende energiebronnen als bron van innovatie en om minder afhankelijk te zijn van olie- en gasproducerende landen.
Tweede, privaat gefinancierde kerncentrale in Borssele.

Structureel begrotingsevenwicht in 2017.
Innovatiefonds MKB verdrievoudigen van 125 naar 375 miljoen euro per jaar.
Staatsborgstellingsregeling verruimen om kredietverlening van banken aan mkb te verbeteren.
Gemeenten bepalen zelf of winkels op zondag open mogen zijn.
Er komt een belasting op financiële transacties; pensioenfondsen worden daarvan uitgezonderd.
Bonussen in de financiële sector maximaal 20% van het vaste salaris.
Geen belasting heffen over kilometervergoeding.

Btw, energiebelasting en vennootschapsbelasting gaan omlaag.
Er komt streng toezicht op de financiële sector.
Cruciale infrastructuur zoals havens en energiesector blijven in Nederlandse handen.
Administratieve lasten voor ondernemers fors omlaag.
De bedrijfs- en productschappen worden afgeschaft.
Steun aan kleine familie- en gezinsbedrijven.
Geen forenzentaks.

Begrotingsevenwicht in 2017.
Ondernemers krijgen tijdelijke lastenverzwaringen terug.
Jaarlijkse vermindering van regeldruk met 10% in 2014 en 2015 en met 5% per jaar in de jaren daarna.
Generieke innovatieregelingen aantrekkelijker maken voor starters en mkb-bedrijven.
Huidige stelsel van inkomstenbelasting vervangen door sociale vlaktaks van ongeveer 35% met solidariteitsheffing.
Invoering van eenvoudige ondernemerswinstbelasting.
Nederlands overlegmodel koesteren en moderniseren.
Bonuscultuur bij banken beëindigen, de maximale bonus wordt 3 maandsalarissen.

Investeringsprogramma om economie op gang te helpen, door onderhoud aan onder meer woningen en spoorwegen naar voren te halen
Btw gaat niet omhoog
Nieuwe Nationale Investeringsbank oprichten die krediet verstrekt aan fundamenteel gezonde en goed geleide bedrijven
Scheiding spaar- en zakenbanken, in Europees verband
Bankenbelasting verhogen, aanvullen met belasting op financiële transacties
Bonussen bij banken en andere financiële instellingen volledig uitbannen
Begrotingstekort in 2015 onder 3%

Overheid neemt samen met pensioenfondsen en banken drempels weg die krediet- en kapitaalverstrekking aan ondernemers belemmeren.
Inkomstenbelasting verlagen, werkweek naar gemiddeld 40 uur.
Strengere regelgeving banken, toezicht op Europees niveau.
Gemeenten beslissen zelf over zondagopenstelling van winkels.
Begrotingstekort onder 3% in 2013 is eerste stap naar gezonde overheidsfinanciën, in 2017 begrotingsevenwicht.

Subsidies afschaffen die niet passen in een duurzame economie.
Belasting op arbeid en loonkosten laagstbetaalde arbeid omlaag.
Economie niet kapot bezuinigen, begrotingstekorten worden zo snel als verantwoord teruggebracht.
Belasting op arbeid verlagen, maar toptarief van 60% voor inkomens boven 150.000 euro, belasting op vermogen verhogen.
Bij bezuinigingen worden onderwijs, natuur, openbaar vervoer en ontwikkelingssamenwerking zoveel mogelijk gespaard.

Lasten op arbeid verlagen; belastingen gezinsvriendelijker.
Garantieregelingen om kredietverstrekking door banken aan ondernemers te faciliteren.
Langjarig industriebeleid met aandacht voor infrastructuur, concurrentiekracht, technisch onderwijs en innovatie.
Verdubbelen van het Innovatiefonds MKB+; lasten voor mkb omlaag.
Strikt handhaven Winkeltijdenwet, niemand wordt op zondag gedwongen te werken of zijn winkel te openen.
Naar structureel begrotingsevenwicht, te beginnen met maximaal tekort van 3% in 2013; weloverwogen mix van bezuinigingen, investeringen en lastenontwikkeling.

Belastingstelsel gezinsvriendelijk inrichten.
Zondagswet handhaven en verbeteren, winkels zijn op zondag gesloten.
Meer aandacht voor mkb, belemmeringen voor beginnend ondernemerschap zoveel mogelijk wegnemen.
Regeldruk en administratieve lastendruk krachtig omlaag brengen.
Beter toezicht op financiële sector, bonussen aan banden.
Extra budget voor MKB Innovatiefonds.
Begin maken met introductie van sociale vlaktaks.

Focus op economische groei te beperkt, welzijn moet centraal staan; daarom andere indicatoren dan alleen bnp.
Niet alleen begrotingstekort, maar ook ‘ecologische staatsschuld’ terugbrengen.
Producten meer regionaal produceren, minder nadruk op export.
Belasting niet op arbeid, maar op milieuvervuilende producten en activiteiten en op schaarse grondstoffen.
Onbelaste reiskostenvergoeding blijft bestaan voor het openbaar vervoer.
Banken splitsen in nutsbanken en zakenbanken.
Belasting op financiële transacties.

Belastingontduiking van 30 miljard per jaar snel en krachtig aanpakken.
Gemeentelijke en provinciale belastingen komende vier jaar bevriezen.
Begrotingstekort moet terug naar 3%, meer bezuinigen, lagere lasten.

Inkomensafhankelijke regelingen aanpassen, zodat mensen er niet op achteruit gaan als ze gaan werken.
WW-uitkering eerste drie maanden verhogen, duur verkorten; werkgevers betalen niet eerste zes maanden WW.
Mensen in Wsw en Wajong herkeuren; werkgevers ruimere mogelijkheden geven om arbeidsgehandicapten in dienst te nemen.
Ontslagrecht versoepelen, vaste wettelijke ontslagvergoeding van een week per gewerkt jaar, met een maximum van een half jaarsalaris.
Arbeidsrechtelijke positie van ambtenaren gelijkstellen aan die van andere werknemers.
Cao’s niet verplicht opleggen aan ondernemingen die niet bij totstandkoming betrokken waren.
AOW naar 67 jaar in 2018, daarna koppelen aan levensverwachting. Aanvullende pensioenen harmoniseren met de AOW.

Budget voor individuele ondersteuning om langdurig werklozen aan het werk te helpen.
Wettelijk leeftijdontslag op 65-jarige leeftijd wordt afgeschaft.
Werkgevers betalen de eerste zes maanden van de WW het loon door; hoogte en duur van WW blijven gelijk.
AOW in drie stappen omhoog tot 67 jaar in 2025.
Grote en middelgrote bedrijven hebben verplicht 5% arbeidsgehandicapten of (voorheen) langdurig werklozen in dienst.
Minimumtarieven voor ZZP’ers.
Kinderbijslag wordt inkomensafhankelijk.

Hoogte en duur van de WW blijven ongewijzigd.
Kinderbijslag en kindgebonden budget voor maximaal twee kinderen; geen verdere bezuinigingen op kinderopvang.
AOW-leeftijd blijft 65.
Er wordt niet getornd aan ontslagbescherming en ontslagvergoeding.
Er komt een werkplicht voor bijstandsjongeren.
Geen bezuinigingen op sociale werkplaatsen.
Wajong blijft toegankelijk voor volledig duurzaam arbeidsongeschikten.

Lastenverlichting voor gezinnen met kinderen.
AOW geleidelijk omhoog met levensverwachting; AOW kan tussen 65 en 70 flexibel worden opgenomen.
Werknemers krijgen persoonlijk budget voor scholing en werk-naar-werktrajecten.
Werkgevers betalen eerste half jaar kosten van WW aan het UWV; deze plicht op termijn vervangen door afspraken over loondoorbetaling.
Wsw, Wajong, Wet werk en bijstand en Wet investeren in jongeren worden samengevoegd; Wajong blijft bestaan voor duurzaam en volledig arbeidsongeschikte jongeren.

Loondoorbetaling bij ziekte wordt na zes maanden overgenomen door collectieve verzekering.
Ontslagbescherming handhaven, duur WW niet korten.
Werkgevers betalen niet de eerste zes maanden WW.
AOW in ieder geval tot 2020 op 65 jaar, geen automatisch ontslag bij 65 jaar.
Flexibiliteit op arbeidsmarkt beperken, werknemers krijgen eerder recht op vast contract.
Loonkostensubsidies en andere voorzieningen voor werkgevers die mensen met beperking in dienst nemen.
Kinderbijslag wordt inkomensafhankelijk en vervalt voor hoogste inkomens.

Regels omtrent ziektewet, arbeidsongeschiktheid en Arbowet voor mkb aanpassen, zodat zij, zonder veel risico, sneller en vaker mensen aan zullen nemen.
Modernisering en vereenvoudiging ontslagrecht om vaste contracten weer aantrekkelijk te maken.
Werkgevers betalen eerste zes maanden WW; WW wordt korter maar hoger.
AOW-leeftijd naar 67 in 2021, daarna koppelen aan levensverwachting; eerder opnemen AOW leidt tot korting.
Wajong, Wsw en Wet werk en bijstand samenvoegen, uitvoering bij gemeenten.
Toegang ZZP’ers tot sociale zekerheid vereenvoudigen.

Maximale WW-duur één jaar, eerste half jaar 90% laatstverdiende loon, tweede half jaar 80%.
Verplichte quota werkgevers voor aantal arbeidsgehandicapten, uitgezonderd kleine bedrijfjes; overheid stimuleert en faciliteert.
Top van beursgenoteerde bedrijven en (semi)publieke instellingen bestaat voor minstens 30% uit vrouwen.
Kinderbijslag inkomensafhankelijk.
AOW versneld omhoog met één maand per jaar tot 67 in 2023; ouderen met goed inkomen betalen mee aan AOW.
Toegang zelfstandigen tot sociale zekerheid verbeteren.

Kinderbijslag verhogen en gelijktrekken voor alle leeftijdsgroepen, kindgebonden budget verhogen.
Scholingsplicht, in plaats van sollicitatieplicht, voor bijstandsmoeders.
AOW-leeftijd naar 67 jaar in 2023.
ZZP’ers kunnen zich inkopen in een arbeidspool met werkgarantie en toegang tot sociale zekerheid.
Ontslagvergoedingen verhogen, uitbetaling in termijnen.
Opbouw WW: driekwart maand per gewerkt jaar; bij werk naast de WW wordt verrekend op basis van verdiend loon, niet uren.
Steun voor werkgevers die arbeidsgehandicapten in dienst nemen; werkgevers die dat niet doen betalen meer premie.

Geen betaling WW door werkgever, loondoorbetaling bij ziekte inperken.
Ontslagstelsel vereenvoudigen met wettelijke ontslagvergoeding.
WW maximaal twee jaar, in het tweede jaar geleidelijke afbouw.
Loonkostensubsidie voor werkgevers die Wajongers, WAO’ers of mensen met Wsw-indicatie in dienst nemen.
Regels voor uitkeringsgerechtigden die als kleine zelfstandige willen starten worden versoepeld.
AOW geleidelijk verhogen naar 67, daarna koppelen aan de levensverwachting.

Ontslagbescherming blijft, vergoeding koppelen aan door werknemer reëel geleden schade.
Duur WW omlaag, hoogte WW in eerste maanden omhoog.
Langdurig werklozen worden financieel gestimuleerd om maatschappelijke taken te vervullen.
ZZP’ers en flexwerkers krijgen toegang tot arbeidsongeschiktheid- en pensioenverzekeringen.
Vanaf 2018 AOW-leeftijd stapsgewijs verhogen naar 67 jaar in 2030.
Bijstandsuitkering blijft gebaseerd op het individu.
Wajong en Wsw blijven vangnet voor mensen met een beperking.

AOW wordt welvaartsvast, vakantiegeld AOW naar 8%.
Flexibele pensioenleeftijd op basis van vrijwilligheid, geen automatisch leeftijdsontslag.
In tijden van stijgende werkloosheid weegt voorrang van jongeren op de arbeidsmarkt zwaarder dan verhogen pensioenleeftijd.
Meer mogelijkheden voor 55-plussers om aan het werk te blijven of te komen, bijvoorbeeld door scholing of fiscale voordelen voor werkgever.
Geen versoepeling ontslagrecht, dit treft voornamelijk 50-plussers.

Basisscholen (financieel) belonen voor goed onderwijs.
Hoogbegaafdheid serieus nemen, ruim baan voor gymnasium.
Kinderen zoveel mogelijk uit speciaal onderwijs naar regulier onderwijs.
Mbo-instellingen mogen leerlingen toetsen op geschiktheid en motivatie om te zorgen dat ze niet de verkeerde studierichting kiezen.
Studiefinanciering vervangen door sociaal leenstelsel; langstudeerdersregeling dan afschaffen.
Financiering hogescholen en universiteiten baseren op studentenaantallen én geleverde kwaliteit.
Scholen worden verplicht om voorlichting over seksualiteit en seksuele diversiteit te geven.

Collegegeld voor technische studies afschaffen; uitval techniekstudenten tegengaan.
Afschaffen 1040-uren norm, scholen bepalen en verantwoorden zelf tijdinzet.
Geen prestatiebeloning voor leraren.
Aantal opleidingen en diploma’s binnen mbo en hbo moet drastisch omlaag.
Geen bezuinigingen op passend en speciaal onderwijs.
Stapelen van opleidingen moet mogelijk blijven.
Sociaal leenstelsel voor bachelor- en masterfase; langstudeerboete gaat van tafel.

Zoveel mogelijk centraal examineren.
Ambachtsschool terug.
Kleinere scholen, geen fusies meer.
Handhaven studiefinanciering voor bachelorfase.
Geen samenvoeging hbo en universiteit.
Geen bezuinigingen op passend onderwijs.

Scholen krijgen vrijheid in de keuze voor eindtoetsen en leerlingvolgsystemen.
Scholen kunnen fuseren of defuseren, uitgangspunt is een kleinschalige organisatie van het onderwijs.
Keuzevrijheid voor ouders, zij kunnen scholen oprichten uit religieuze motieven, maar ook op opvoedkundige of pedagogisch-didactische gronden.
Basisscholen krijgen de mogelijkheid om zelf buitenschoolse opvang aan te bieden .
Beroepsonderwijs wordt door kleinschalige en vakgerichte ambachtsschool weer een positieve keuze.
Collegegeld differentiëren: lager voor studies relevant voor de arbeidsmarkt, hoger voor excellente opleidingen.

Opleidingen beter laten aansluiten op vraag van arbeidsmarkt, oprichten kleinschalige vakscholen.
Geen verplichte eindtoets in het basisonderwijs.
Bezuinigingen passend onderwijs terugdraaien.
Geen belemmeringen voor het stapelen van opleidingen.
Verhoging aanvullende beurs, geen leenstelsel.
Meer geld voor onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek.
Scholen hebben een acceptatieplicht; scholen mogen geen leraren of leerlingen weigeren vanwege seksuele geaardheid.

Investeren in kwaliteit van leraren, geen onbevoegde leraren voor de klas, differentiatie in beloning.
Scholen mogen geen homoseksuele leraren weigeren.
Stapelen van opleidingen vergemakkelijken.
Geen bezuinigingen op passend onderwijs.
Basisbeurs vervangen door sociaal leenstelsel met waarborgen voor toegankelijkheid; langstudeerboete afschaffen.
In mbo een aantal brede en herkenbare studierichtingen; versnippering opleidingen tegengaan.
Kwaliteit hoger onderwijs moet omhoog; sterke focus universiteiten op fundamenteel onderzoek, hogescholen doen praktijkgericht onderzoek.

Extra investeren, vooral in basisonderwijs en (voorbereidend) beroepsonderwijs.
Ineenschuiven van vmbo en mbo tot brede vakscholen bevorderen.
Stapelen van opleidingen stimuleren om negatieve gevolgen van vroege selectie tegen te gaan.
Alle kinderen toetsen.
Basisbeurs vervangen door leenstelsel, aanvullende beurs verhogen.
Langstudeerboete afschaffen.
Scholen mogen homoseksuele leerlingen en leraren niet weigeren.

Geen bezuinigingen op passend onderwijs, speciaal onderwijs blijft hard nodig.
Meer vrijheid voor en vertrouwen in scholen en daarom geen centrale uniforme toetsen, minder kerndoelen en meer vrij besteedbare budgetten.
Investeren in leraren, geen onbevoegde leraren voor de klas, geen prestatiebeloning.
Voortijdig schoolverlaten bestrijden door betere aansluiting vmbo en mbo; zesjarige vakopleiding binnen vmbo, vier jaar school, twee jaar werkstage.
Minder opleidingen in mbo en hbo, betere aansluiting op arbeidsmarkt.
Behoud basisbeurs, geen leenstelsel.
Stimuleren ongebonden fundamenteel wetenschappelijk onderzoek als vliegwiel voor innovatie.

Geen verplichting meer tot uniforme eindtoetsen, diagnostische toetsen en opbrengstgericht werken.
Mogelijkheden voor onbevoegde leraren worden geleidelijk afgeschaft.
Bij het aanstellen van personeel en het toelaten van leerlingen mogen scholen handelen in overeenstemming met hun grondslag.
Scholen stoten neventaken als buitenschoolse opvang af.
Hbo en wetenschappelijk onderwijs voeren intakegesprekken met bachelorstudenten.
Differentiatie in collegegeld mogelijk zolang toegankelijkheid gewaarborgd blijft.
Beurzen voor bètastudenten.

Homoseksuele leerlingen en leraren zijn welkom op iedere school.
Dieren-, natuur- en milieuonderwijs op basis- en middelbare scholen, ook aandacht voor gezonde voeding en mediawijsheid.
Niet bezuinigen op passend onderwijs.
Leraren zijn goed opgeleid.
Geen verplichte eindtoets in basisonderwijs.
Huidig stelsel studiefinanciering handhaven, geen leenstelsel.
Boete voor langstudeerders terugdraaien.

Zittenblijven op basisschool afschaffen en vervangen door bijlessen.
Eindexamens voor middelbaar onderwijs afschaffen en vervangen door tentamensysteem, om negatieve toevalstreffers uit te sluiten.
Peuters met taalachterstand krijgen extra aandacht op voorscholen.
Kerntaken weer centraal in onderwijs, minder administratie, minder managers, minder vergaderen, meer voor de klas.

Aandeel eigen inkomsten van kunstenaars ten opzichte van subsidies moet versneld omhoog.
Culturele instellingen moeten eigen bestaansrecht gaan afdwingen en bezoekers, donateurs, sponsors en vrijwilligers aan zich binden.
Aantal kunstopleidingen fors terugbrengen.
Publieke omroepen bieden alleen programma’s met maatschappelijk toegevoegde waarde.
Eén tv-net schrappen.
Financiering regionale omroepen centraliseren.
Initiatieven van commerciële mediabedrijven mogen niet beperkt worden door (gratis) concurrerend aanbod uit het publieke domein.

Btw-verhoging voor podium- en beeldende kunsten terugdraaien.
Voor gesubsidieerde culturele instellingen is educatie een kerntaak.
Ingezette samenwerking tussen publieke omroepen doorzetten.
Regionale omroepen blijven behouden.

De kunstsubsidies worden stopgezet.
Nederlandse vlag op ieder openbaar gebouw.
Minstens 35% Nederlandstalige muziek op Radio 2.
Steun aan het Afrikaans.
Einde aan de verzuilde omroepen; minder subsidie voor de staatsomroep.

Naast commerciële omroepen is er ruimte voor een publiek bestel met royale armslag voor ledenomroepen.
Regionale en lokale omroepen verdienen blijvende aandacht.
Cultuurinstellingen zijn geworteld in de samenleving, trekken een breed en ook nieuw publiek en genereren meer eigen inkomsten.

Btw op kunst en cultuur verlagen naar 6%.
Talentontwikkeling kunstenaars van groot belang, daarom voorzichtig omgaan met kunstvakonderwijs en postacademische instellingen.
Cultuureducatie van groot belang, ondersteuning voor cultuurkaart.
Publieke omroep beschermen, alleen omroepfusies als omroepen zelf akkoord zijn.
Overheid zet zich in om onafhankelijke (regionale) pers overeind te houden.

Overheid oordeelt niet over kunst, maar schept voorwaarden; eigen verantwoordelijkheid voor kunstenaars.
Schade van bezuinigingen op cultuur herstellen, maar dynamiek die daardoor vrijkwam, omarmen.
Laag btw-tarief voor culturele sector; uitbreiding van fiscale mogelijkheden om in cultuur te investeren, de Geefwet schiet tekort.
Aandacht voor cultuur op de basisschool, cultuurkaart in nieuwe vorm voortzetten.
Publieke omroep moet zich meer richten op een veelzijdig programma-aanbod, fusie van bestaande omroepen is eerste stap naar nieuw bestel.
Commissariaat voor de Media gaat lokale omroepen financieren om financiële afhankelijkheid van lokale politiek tegen te gaan.

Extra ondersteuning voor kunst- en cultuureducatie, jeugdtheater en de ontwikkeling van cultureel talent.
Vergroten van transparantie en onafhankelijkheid van kunstraden die beslissen over subsidies.
Afschaffen van verzuilde omroepbestel, twee algemene tv-netten, autonome netredacties bepalen programmering.

Subsidiebeleid moet divers cultureel aanbod stimuleren, oog voor bijzonder aanbod waar markt geen aandacht voor heeft.
Minder subsidies, meer leningen en garanties: die kunnen na aflossing opnieuw ingezet worden.
Scholen geven zelf invulling aan kunst- en cultuureducatie.
Omroepbudgetten voor langere tijd vastleggen, ledenaantallen wegen daarbij zwaarder.
Er blijft uitdrukkelijk ruimte voor levensbeschouwelijke omroepen.
Strakke regulering belprogramma’s; geen seksreclameblokken op de open commerciële zenders.

Reclamevrije publieke omroep, bestaande uit één tv-zender, twee radiozenders en de Wereldomroep.

Btw voor kunst en cultuur, inclusief podiumkunsten, naar 6%.
Investeren in bibliotheken.
Toegang tot musea minimaal één dag per week gratis.
Oude en nieuwe media kunnen aanspraak maken op Stimuleringsfonds voor de media.
Ruimte voor ledenomroepen.
Geen zendtijd voor kerkelijke genootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag.

Immigratiebeleid streng maar rechtvaardig, nieuwkomers hebben voldoende opleiding en achtergrond om aansluiting te vinden bij Nederlandse samenleving.
Islam is een godsdienst als alle andere en heeft geen specifieke rechten in het publieke domein; shariawetgeving wordt niet toegestaan.

Personen en organisaties aanpakken die integratie bewust tegenwerken, zoals salafistische moskeeën.
Integratie en inburgering eigen verantwoordelijkheid voor migranten, zij betalen zelf de inburgeringscursus.
Toegang tot sociale zekerheid voor vreemdelingen beperken; eerste tien jaar geen recht op bijstand, WW baseren op werkelijk betaalde premies.
Sharia-rechtspraak is onacceptabel.
Huwelijksmigranten alleen toelaten indien ouder dan 24 jaar, met voldoende opleiding, beheersing van de Nederlandse taal, en indien inkomen van aanvrager hoger is dan 120% van het minimumloon.
Procedures voor kennismigranten versoepelen, ook inzake huwelijksmigratie en inburgeringseisen.
Illegaliteit strafbaar stellen; actief opsporings- en uitzettingsbeleid.

Toelating kenniswerkers moet beter aansluiten op behoeften van bedrijfsleven, bureaucratische rompslomp moet minder.
Dubbele nationaliteit blijft mogelijk.
Boerka’s verbieden waar ze een reëel gevaar vormen, bijvoorbeeld in het onderwijs of het openbaar vervoer; geen volledig verbod.
Huwelijksmigratie blijft mogelijk zolang partner in Nederland nieuwe partner kan onderhouden.
De inburgering voor toegelaten vluchtelingen komt voor rekening van de overheid; mensen die vrijwillig naar Nederland komen betalen zelf.
Ook na 2014 verplichte werkvergunning voor Roemeense en Bulgaarse werknemers.
Geen uitzetting van in Nederland gewortelde kinderen van asielzoekers en alleenstaande minderjarige asielzoekers.

Geen goedkope arbeidskrachten uit Oost-Europa.
Koffiehuisinspecties.
Immigratiestop voor mensen uit islamitische landen.
Geen dubbele nationaliteiten.
Geen nieuwe moskeeën; islamitische scholen sluiten.
Geen hoofddoekjes bij welke overheidsinstelling dan ook, er komt een belasting op het dragen van een hoofddoek.
Verbod op boerka’s en de koran.

Cultureel of religieus geïnspireerd geweld, zoals eerwraak, vrouwenbesnijdenis of geweld tegen homo’s of lesbiennes wordt hard aangepakt.
Meer werk maken van inburgering; goede beheersing van de Nederlandse taal en een startkwalificatie zijn het minimum.
De inburgeringsplicht is een voorwaarde voor een tijdelijke verblijfsvergunning.
Asielprocedures moeten beter, duidelijker en efficiënter; IND verschaft binnen zes maanden duidelijkheid.
De (taal)eisen voor (huwelijks)migranten worden aangescherpt.
Kenniswerkers en studenten sneller toelaten.
Verantwoordelijke bewindspersoon beslist op basis van discretionaire bevoegdheid over in Nederland gewortelde (asiel)kinderen.

Prioriteit voor bestrijding van discriminatie op de arbeidsmarkt.
In Europees verband tijdelijke herinvoering van werkvergunningen voor Oost-Europese werknemers.
Geen marktwerking in de inburgering, inburgering kosteloos voor wie zich aan scholingsafspraken houdt.
Asielzoekers hebben altijd recht op humane opvang, krijgen snel duidelijkheid en mogen werken.
Geen vreemdelingenbewaring voor kinderen; kinderen langer dan vijf jaar in Nederland worden niet teruggestuurd.
Stimuleren van gemengde scholen.

Kennismigratie zonder inburgering of andere barrières.
Gedwongen uithuwelijken wordt strafbaar.
Asielzoekers in procedure mogen leren en werken.
Niet slagen voor inburgeringcursus is geen grond om verblijfsvergunning te ontnemen.
Asielkinderen die al langer dan acht jaar in Nederland verblijven en geworteld zijn, mogen blijven.
Geen nieuwe obstakels voor gezinshereniging.
Dubbele nationaliteit blijft mogelijk.

Overheid voert actief voorkeursbeleid om vertegenwoordiging van etnische minderheden in publieke topfuncties te versterken
Nationaal actieplan tegen discriminatie, strenger optreden tegen discriminatie op de arbeidsmarkt.
Leeftijdsgrens huwelijksmigranten naar 18 jaar, zelfde inkomenstoets voor migranten van binnen de EU als van buiten de EU.
Migranten die Nederlands spreken zijn vrijgesteld van inburgeringplicht, niet halen inburgeringexamen leidt tot boete, geen gevolg voor verblijfsstatus.
Dubbele nationaliteit blijft mogelijk.
Asielbeleid gericht op eerlijke procedures (besluit binnen een jaar), fatsoenlijke opvang en, bij afwijzing verzoek, veilige terugkeer.
Kinderpardon voor asielkinderen die langer dan vijf jaar in Nederland verblijven.

Specifiek beleid om criminaliteit onder Marokkaanse en Antilliaanse jongeren terug te dringen.
Migranten, behalve vluchtelingen, betalen eigen inburgering met daarin ook aandacht voor Nederlandse waarden.
Verblijfsrecht voor kinderen die na verblijf van vijf jaar zijn geworteld.
Drie maanden na indienen asielverzoek mag asielzoeker werken; na vijf jaar toetsmoment voor asielzoekers die nog in procedure zitten.
Integratie Turkse en Marokkaanse Nederlanders bevorderen; ook ruimte voor islam in publieke ruimte.
Verbod op gezichtsbedekkende kleding op plaatsen waar die de openbare orde, veiligheid of normale sociale interactie belemmert.
Flexibiliseren van de regeling voor kennismigranten.

Europese richtlijn voor gezinshereniging aanpassen, strengere eisen aan inkomen en leeftijd migranten.
Echte vluchtelingen zo goed mogelijk helpen, procedures binnen redelijke termijn afronden.
Accent inburgeringcursussen op Nederlandse taal en basale kennis van Nederlandse samenleving.
Gemeenten krijgen de mogelijkheid om kansarme allochtonen te spreiden.
Terughoudendheid bij de bouw van moskeeën en minaretten, geen gebedsoproep vanaf minaretten.
Radicaalislamitische invloeden vanuit buitenland tegengaan, waaronder de komst van radicale imams.

Asielzoekers krijgen binnen twee jaar uitsluitsel.
Kinderen die in Nederland zijn opgegroeid en geworteld krijgen een verblijfsvergunning.
Wie buiten zijn schuld Nederland niet kan verlaten, wordt niet op straat gezet, maar krijgt opvang en zorg.
Krachtig optreden tegen iedere vorm van discriminatie.
Einde aan het fenomeen weigerambtenaar.

Wijkverpleegkundige met zelfstandige financiering terug in de buurt.
Fusieverbod voor zorgaanbieders en zorgverzekeraars.
Eigen risico, waaronder de huisarts, gaat omhoog om premieverhogingen te beperken.
AWBZ waar mogelijk laten uitvoeren door verzekeraars in plaats van zorgkantoren.
Persoonsgebonden Budget wettelijk vastleggen voor mensen die complexe en langdurige zorg zelf willen organiseren.
Geen hogere verzekeringspremies voor ongezond gedrag, wel gerichte voorlichting over alcohol, tabak, drugs, seks en voeding.
Meer geld uit kansspelen naar sport om sport naar Olympisch niveau te tillen.

Effectieve preventiemaatregelen horen in het basispakket van de zorgverzekering.
Aantal wijkverpleegkundigen uitbreiden.
Persoonsgebonden budget (pgb) blijft behouden.
Inkomensafhankelijke premie voor basispakket, en dus afschaffen zorgtoeslag; ook eigen bijdrage en eigen risico worden inkomensafhankelijk.
Geen eigen bijdrage of eigen risico voor huisarts.
Thuiszorg hoeft niet te worden aanbesteed.
Meer aandacht voor vrijwillig levenseinde en stervensbegeleiding.
Er blijft ruimte voor topsportevenementen waaronder de Olympische Spelen.

Staak donaties aan het subsidienetwerk van links; verbod op multiculti-subsidies.
Kleinere zorginstellingen, stop zorggiganten, fusietoets instellen.
Er komen 12.000 extra zorgmedewerkers.
Het eigen risico wordt niet verhoogd.
Geen verplicht elektronische patiëntendossier (EPD).
Eenvoudige ziekenhuistaken kunnen worden uitgevoerd door de huisarts.
Verzorgingshuizen worden behouden.

Zwangerschaps- en bevallingsverlof, en ook vaderschapsverlof uitbreiden.
Vroegtijdig ingrijpen bij risicogezinnen moet mogelijk zijn.
Decentralisatie jeugdzorg doorzetten.
Niet-zorgelementen, zoals wonen en begeleiding, uit de AWBZ; uitvoering door zorgverzekeraars, in samenwerking met gemeenten.
Mensen in AWBZ kiezen zelf de zorgverleners met behulp van het persoonsgebonden budget (pgb).
Verzekerde zorg wordt beperkt tot noodzakelijke zorg.
Draagkracht huishouden blijft leidend bij toekenning zorgtoeslag.

Zorgpremies inkomensafhankelijk, eigen risico fors verlagen.
Marktwerking in de zorg stoppen en op termijn terugdraaien.
Schaalverkleining in de zorg, zoveel mogelijk zorg in de buurt, met wijkgezondheidscentra, poliklinieken en consultatiebureaus.
Persoonsgebonden budget blijft voor mensen die dat nodig hebben.
AWBZ niet verder uitkleden, gemeenten krijgen meer invloed op organisatie van de zorg.
Bestrijden sociaaleconomische gezondheidsverschillen.
Breedtesport stimuleren.

Basiszorg dichtbij, daarom ‘anderhalvelijnsinstellingen’ met meer specialistische zorg in de buurt om ziekenhuisbezoek te beperken.
Toegankelijkheid huisarts vergroten, beloning meer richten op gezondheidsbevordering en voorkomen zorgvraag.
Meer individuele zeggenschap bij keuze zorg(verlener), daarom uitbouw persoonsgebonden budget.
AWBZ terug naar de kern, wonen en service uit de regeling; dit vermindert kosten en bevordert langer thuis wonen.
Toegankelijke sportvoorzieningen en -verenigingen in de buurt.
Nieuwe zorgstelsel heeft gezorgd voor inzicht in kwaliteit en meer kostenbewustzijn, daarom, met enkele gerichte aanpassingen, doorgaan op ingeslagen weg.

Nominale ziektekostenpremie omlaag, zorgtoeslag dus overbodig, eigen risico inkomensafhankelijk.
Persoonsgebonden budget blijft voor wie zelf de regie over de zorg in handen wil nemen.
Betere ondersteuning mantelzorgers, zoveel mogelijk zorg thuis.
Uitvoering AWBZ naar basisverzekering of gemeenten; deze partijen werken samen om goede zorgvoorzieningen te realiseren.
Zorg in wijk en buurt staat centraal , eerstelijnszorg, waaronder huisartsen en wijkverpleegkundigen, versterken.
Geen invoering elektronische patiëntendossier zolang privacybescherming niet waterdicht is.
Abortus en euthanasie uit strafrecht; artsen pas strafbaar als ze zich niet aan de regels hebben gehouden.

Centrum voor Jeugd en Gezin is de spil in de jeugdzorg, met een signalerende, adviserende, coördinerende en voorlichtende rol.
Positie pleegouders versterken.
Stimuleren breedtesport; geen overheidsgeld voor instandhouden betaald voetbal.
Meer aandacht voor palliatieve zorg als alternatief voor euthanasie; meer zorg voor ongewenst zwangere vrouwen als alternatief voor abortus.
Concurrentie op prijs en kwaliteit in de zorg, maar geen winstuitkeringen aan aandeelhouders.
Ziekenhuizen concentreren en specialiseren, met kleine locaties voor bereikbare basiszorg.
Leeftijdsgrens voor kopen alcohol naar 18 jaar.

Goede voorzieningen voor pleegouders.
Ouders betalen zelf kinderopvang.
Ook bescherming ongeboren leven vastleggen in de Grondwet, mogelijkheden voor abortus zoveel mogelijk beperken.
Euthanasie verbieden, goede palliatieve zorg.
Basispakket toetsen op noodzakelijkheid, werkzaamheid en doelmatigheid; inkomensafhankelijk maximum voor eigen bijdragen.
Geen overheidssteun voor topsport.
Leeftijdsgrens voor alcohol naar 18 jaar.

Preventieve gezondheidszorg drukt de kosten.
Leeftijdsgrens voor alcohol wordt 18 jaar.
Premie zorgverzekering en eigen risico worden inkomensafhankelijk; geen eigen bijdragen.
Persoonsgebonden budgetten blijven bestaan voor wie ze nodig hebben.
Schaalvergroting en fusies alleen toestaan als kwaliteit van zorg aantoonbaar verbeterd wordt.
Bestrijding onnodige medicalisering.
Kinderopvang is veilig, betaalbaar, dichtbij en flexibel.

Ouderen moeten zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen.
Financiering van wonen en zorg scheiden, zodat mensen zelf kunnen bepalen waar ze wonen.
Eigen risico in de zorg, inclusief de AWBZ, verlagen voor lage inkomens, verhogen voor hoge inkomens.
Handen af van het persoonsgebonden budget.
Behandeling wordt alleen gestopt met instemming van patiënt, nooit vanwege kosten.
Artsen, niet verzekeraars, zijn verantwoordelijk voor zorg; geen vermindering van het aantal ziekenhuizen.
Sport en spel bevorderen integratie, daarom nationaal plan om sporten voor jongeren en ouderen mogelijk te maken.

Ambassades, consulaten en andere Nederlandse instellingen werken samen aan economische diplomatie, gericht op exportbevordering en investeringen.
Opkomen voor rechtsstaat, mensenrechten en verantwoord bestuur, zoveel mogelijk in Europees verband en VN-kader.
De NAVO is de hoeksteen van het buitenlands veiligheidsbeleid; NAVO en EU vullen elkaar effectief aan.
Israëlisch-Palestijns conflict beëindigen door onderhandelingen die gericht zijn op een tweestatenoplossing.
Budget voor ontwikkelingssamenwerking fors inkrimpen, hulprelaties moeten tijdelijk en gelijkwaardig zijn.
Geen nieuwe bezuinigingen op de krijgsmacht.

Nederland voert krachtig mensenrechtenbeleid zonder onderscheid.
Opbouw van de rechtsstaat is prioriteit in de relatie met landen waarmee Nederland hulprelatie heeft.
Geen eenzijdige steun aan Israël; goede banden met beide partijen gebruiken om vredesproces te ondersteunen .
Nederland zet zich in voor strengere internationale regelgeving rond wapenhandel.
Nederland is en blijft actief lid van de NAVO en voldoet aan internationale verplichtingen.
Delen van krijgsmacht samenvoegen met die van andere landen.
Nederland blijft 0,7% van het BNP besteden aan ontwikkelingssamenwerking.

Het buitenlands beleid staat in dienst van het Nederlands belang.
Voldoende aandacht voor mensenrechtenbeleid.
Nederland betaalt niet mee aan VN zolang OIC-landen (Organisatie van Islamitische Landen) daar lid van zijn.
Meer samenwerking met Vlaanderen.
Turkije moet uit de NAVO, geen wapenverkoop aan islamitische landen.
Er komt geen Palestijnse staat, Palestijnen kunnen in Jordanië gaan wonen.
Ontwikkelingssamenwerking wordt stopgezet, behalve noodhulp.

Nederland speelt actieve rol bij aanpakken mondiale uitdagingen op het gebied van bijvoorbeeld hulpbronnen, klimaat, veiligheid en voedselvoorziening.
Modernisering ontwikkelingssamenwerking gaat door, concentratie op beperkt aantal partnerlanden.
Nederland wil klassieke Noord-Zuidhulp hervormen, tot die tijd vasthouden aan internationale afspraken.
Nederland zet in op allesomvattend vredesakkoord op basis van tweestatenoplossing tussen Israël en Palestijnen.
Nederland speelt actieve rol binnen de NAVO en zet samenwerking met gelijkgezinde partnerlanden voort.
Voldoende investeringen en duurzame financiering nodig voor innovatieve, veelzijdig inzetbare en slagvaardige krijgsmacht.

Prioriteit voor grondwettelijke plicht tot bevordering internationale rechtsorde.
Alleen deelname aan militaire missies op uitdrukkelijk verzoek VN, waarbij Nederland ook eigen afweging kan maken.
Nederlandse militairen en politie-instructeurs terugtrekken uit Afghanistan.
Israël heeft recht op veilige en erkende grenzen, maar dat geldt ook voor de Palestijnse bevolking; Nederland veroordeelt illegale nederzettingen.
Tegen sluipende ontwikkeling van regionaal gerichte NAVO naar NAVO als wereldwijd opererende interventiemacht.
Nederland komt internationaal overeengekomen millenniumdoelen na, budget voor ontwikkelingssamenwerking blijft 0,7% van het bnp.

Nederland werkt actief aan nakomen van mensenrechten in de hele wereld, deze rechten zijn universeel en gelden voor iedereen, altijd en overal.
EU en NAVO zijn strategische partners die elkaar aanvullen; NAVO voert missies uit op verzoek en onder mandaat van de VN.
Strenge eisen aan inzet Nederlandse militairen; toetsingskader is leidend, mandaat conform internationaal recht is noodzakelijk.
Specialisatie Nederlandse krijgsmacht mogelijk als deze in Europees verband opereert.
Binnen Europees verband streven naar een tweestatenoplossing voor het Israëlisch-Palestijns conflict.
Budget voor ontwikkelingssamenwerking handhaven op 0,7% van het bnp.
Eerlijker wereldhandel met betere markttoegang voor ontwikkelingslanden.

Mensenrechten leidend bij internationale samenwerking.
Het volkenrecht moet humaner: veiligheid van mensen gaat boven soevereiniteit van staten.
Oplossing van het Israëlisch-Palestijns conflict conform het internationaal recht; regering praat met alle partijen.
Nederland blijft Afghanistan steunen, ook na beëindiging ISAF-missie.
Europese en internationale handelsregels moeten meer kansen bieden voor duurzame ontwikkeling van arme landen.
Nederland houdt zich aan afspraken en vraagt andere landen ook minimaal 0,7% van het BNP aan ontwikkelingssamenwerking te besteden.
Nederlandse neemt alleen deel aan vredesmissies die door de VN worden gesteund.

Mensenrechten speerpunt, daarom betrekken bij evaluatie handelsovereenkomsten of subsidieregelingen.
Opkomen voor geloofsvrijheid, bijzondere aandacht voor vervolgde christenen.
Budget voor ontwikkelingssamenwerking blijft minimaal 0,7% en gaat weer naar 0,8%; ontwikkelingssamenwerking moet effectiever.
Defensiebudget gaat omhoog, deel van bezuinigingen wordt teruggedraaid.
Inzet militairen alleen op basis van adequaat volkenrechtelijk mandaat.
NAVO blijft belangrijkste veiligheidsverband, geen behoefte aan Europees leger.
Veilige en erkende grenzen voor Israël, erkenning (ook door Israël) van Palestijnse aspiraties.

Netwerk van diplomatieke posten beperken.
Vrijwillige bijdragen aan internationale organisaties verminderen.
Geen druk van bovenaf om tussen Israël en de Palestijnen te komen tot een tweestatenoplossing.
Druk uitoefenen op landen waar christenen en andere religieuze minderheden worden vervolgd.
Blijvende en substantiële versterking van Transatlantische banden, zowel militair als economisch.
Defensiebudget op termijn fors verhogen; Nationale Veiligheidsstrategie om heldere defensieambities vast te stellen.
Niet verder bezuinigen op het budget voor ontwikkelingssamenwerking.

0,7% van het bnp voor ontwikkelingssamenwerking is een ondergrens, doel is 1%
Ontwikkelingssamenwerking richten op versterken van positie arme bevolking, met name vrouwen en meisjes, en aan natuurbescherming
Nederland maakt zich sterk voor een Internationaal Milieugerechtshof in Den Haag
Alleen vrijhandelsakkoorden met democratische rechtsstaten
Steun voor vredesmissies onder vlag van VN als die legitiem, proportioneel en effectief zijn
Terugtrekken uit Kunduz
Nederland behoudt volledige zeggenschap over eigen krijgsmacht

Nederland houdt zich aan internationale afspraken inzake ontwikkelingssamenwerking, maar zoekt wel garanties voor juiste besteding.
Steun voor ieder voorstel dat veilige Israëlische en veilige Palestijnse staat dichterbij brengt, vasthouden aan VN-resoluties.

Steun voor Stabiliteits- en Groeipact, zodat ook andere eurolanden zich aan de regels houden.
Interne markt verder versterken en liberaliseren; post, telecom, spoor, energie, maar vooral dienstenmarkt.
Bedrijven moeten makkelijker in andere lidstaten kunnen opereren, met inachtneming van lokale arbeidswetgeving.
Begroting EU drastisch beperken .
Meer automatische sancties wanneer lidstaten de regels niet naleven; nu te vaak politieke afwegingen.
Toetredingsonderhandelingen met Turkije stopzetten zolang Turkije Cyprus niet erkent.
Nederlandse bijdrage aan EU moet omlaag; voorkomen dat bijdrage per inwoner stijgt.

Landbouwsubsidies vervangen door beleid gericht op plattelandsversterking en verduurzaming.
Europese begroting gaat omlaag en daarmee ook de Nederlandse bijdrage.
Voor nationale publieke dienstverlening zoals gezondheidszorg of sociale woningbouw mag geen Europese aanbesteding gelden.
Een sterk en betrouwbaar noodfonds (Europees Stabiliteitsmechanisme, ESM) is nodig.
De grootste partij in het Europees Parlement levert de voorzitter van de Europese Commissie.
Bij verkiezingen voor het Europees Parlement moeten burgers ook op kandidaten uit andere landen kunnen stemmen.
Macht Europese Raad terugbrengen ten gunste van Europees Parlement en nationale parlementen.

Nederland stapt uit de EU en de euro, en wordt lid van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA).
Nederland zegt het Schengen-verdrag op.
Zolang Nederland nog lid is van de EU: bijdrage naar nul, geen Europese belastingen, leger of ambassades.
Geen nieuwe lidstaten; de onderhandelingen met Turkije worden stopgezet.
Afschaffen Europees Parlement.
Geen EU-vlag op openbare gebouwen, ‘onze’ ster moet uit de EU-vlag.
Geen Europees Noodfonds (ESM) dat de EU zeggenschap geeft over 40 miljard euro Nederlands geld.

Europees integratieproces geen doel op zich, maar middel voor een handelsnatie als Nederland om interne markt te versterken en invloed in de wereld te vergroten.
Versterken begrotingsdiscipline inclusief handhaven sancties.
Beter Europees toezicht op bankwezen en financiële markten.
Balans nodig tussen vrij verkeer personen en tempo waarin werknemers uit nieuwe lidstaten kunnen toetreden tot Europese arbeidsmarkt.
Tijdelijke controles aan binnengrenzen alleen in uitzonderlijke gevallen.
Nederlandse parlement wordt proactiever in Europese zaken.

Nederland helpt landen aan buitengrenzen EU om migratie te beheersen.
Brusselse regelzucht aan banden leggen, subsidiariteitprincipe streng toepassen.
Bevolking moet zich kunnen uitspreken over belangrijke Europese besluiten, bijvoorbeeld via referenda.
Begrotingsregels aanpassen om te voorkomen dat Brussel landen dwingt hun economie kapot te bezuinigen.
Financiële markten in Europa aan banden leggen.
Beperken Europese begroting, rondpompen subsidies stoppen.
Geen permanent noodfonds (ESM), vooral banken profiteren hiervan.

Vrij verkeer werknemers binnen de EU, optreden tegen oneerlijke concurrentie.
Harde begrotingsafspraken: ECB, Europees noodfonds of eurobonds om landen in problemen te helpen; schuldsanering als uiterste middel.
Europese middelen verschuiven van inkomenssteun aan boeren en structuurfondsen naar investeringen in duurzame economische groei en innovatie.
Verdere integratie met meer zeggenschap voor Europees Parlement; kleinere Commissie met direct gekozen president.
EU staat altijd open voor nieuwe leden als zij aan criteria voor toetreding voldoen.
Transnationale lijsten bij verkiezingen voor Europees Parlement.

Wegnemen barrières voor werken, wonen en studeren in andere EU-lidstaat.
Niet tornen aan vrij verkeer voor personen en werknemers.
Grensoverschrijdende kieslijsten, lijsttrekkers zijn kandidaat voor EU-presidentschap.
Correctieve referenda op Europese schaal.
Nederland houdt EU aan toetredingsbeloften en toetredingsvoorwaarden, ook inzake Turkije.
Europees begrotingspact zo snel mogelijk vervangen door reguliere Europese wetgeving.
Eurozone beschermen door groter noodfonds en invoering eurobonds.

Naleving Europese regels inzake concurrentie en staatssteun zo nodig juridisch afdwingen.
Terug naar kerntaken: bevorderen interne markt en aanpakken van grensoverschrijdende problemen; vasthouden aan subsidiariteitsbeginsel.
Onderzoek naar opsplitsen eurozone.
Turkije geen lid van EU, onderhandelen over geprivilegieerd partnerschap.
Snoeien in het woud aan richtlijnen en verordeningen.

In Grondwet vastleggen dat verdragen die soevereiniteit overdragen naar ‘Brussel’ met tweederde meerderheid moeten worden aangenomen in Eerste en Tweede Kamer.
Geen EU-lidmaatschap voor Turkije.
Europa moet toezicht op banken en bedrijven verbeteren.
Tweede Kamer geeft regering onderhandelingsmandaat, zodat zij aanspreekbaar en controleerbaar is op onderhandelingsresultaten.
Transparantie van en controle op besteding van Europese gelden moet beter.

Meer bevoegdheden voor het Europees Parlement.
Geen verdere Europese integratie en uitbreiding zolang democratisch gehalte van EU niet is verbeterd.
Europese belasting op import en productie van grondstoffen die hulpbronnen bedreigen of grote milieueffecten hebben.
Belangrijke besluiten over de toekomst van de euro of de inrichting van de EU alleen na raadgevend referendum.
Geen Europees Noodfonds ESM waarin Nederland voor 40 miljard garant staat zonder directe zeggenschap.
Exitstrategie voor landen die niet in eurozone passen.

Niet tegen Europa of de euro, wel tegen onbegrensd uitbreiden van noodfonds.
Europees Parlement van 754 naar 435 leden (zoals het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden).

250 miljoen voor extra agenten op straat.
Private exploitatie van gevangenissen wordt mogelijk.
Bescherming voor mensen die geweld moeten gebruiken ter verdediging van zichzelf, hun woning of hun bedrijf.
Spreekrecht voor slachtoffers uitbreiden.
Verplichte behandeling voor veelplegers.
Grotere rol voor particuliere beveiligers, maar politie houdt regie.
Overlastgevende coffeeshops onmiddellijk sluiten.

Meer blauw op straat door schrappen in de bureaucratie.
Hogere boetes voor zaken als belediging van politie of vuil op straat .
Gemeenten behouden inspraak over politie-inzet.
Opgelegde straffen moeten door dader en slachtoffer als echte straf worden ervaren; spreekrecht voor slachtoffers.
Wietteelt reguleren en coffeeshops behandelen als horecabedrijven; tegen de wietpas.
Wet- en regelgeving die privacy burgers vergaand inperkt mag slechts voor beperkte periode gelden.

Zware minimumstraffen voor geweld en zedendelicten.
Groepsaansprakelijkheid: deel van een groep tuig, dan ook straf.
De leeftijdsgrens voor het strafrecht gaat van 18 naar 16 jaar.
Bezuinigen op reclassering, afschaffen tbs.
Foto’s van misdadigers op internet.
Meer blauw op straat, overal preventief fouilleren.
Niet-Nederlanders die een misdrijf plegen direct uitzetten.

Recidive tegengaan door samenwerking tussen justitie, gemeenten, jeugdzorg en onderwijs.
Steun voor adolescentenstrafrecht.
Cameratoezicht en gebiedsverboden kunnen worden uitgebreid, net als DNA-verwantenonderzoek en verplicht DNA afstaan.
Rechters gaan straffen beter en begrijpelijker formuleren.
Positie slachtoffers in de rechtszaal verbeteren, onder meer door uitgebreid spreekrecht.
Steviger aanpakken (overmatig) gebruik van drugs en alcohol, leeftijdsgrens voor alcohol naar 18 jaar.
Uiteindelijk verdwijnen alle coffeeshops, tot die tijd is wietpas noodzakelijk.

Meer kleinschalige politieposten in de buurt, wijkagenten niet inzetten voor andere werkzaamheden.
Geen politietaken voor particuliere beveiligers, BOA’s worden oren en ogen van reguliere politie.
Voldoende capaciteit bij politie en Openbaar Ministerie om aangiften in behandeling te nemen; mogelijkheden voor anonieme aangifte verruimen.
Toegankelijk stelsel rechtsbijstand, griffierechten niet omhoog.
Verkoop en teelt van softdrugs reguleren om overlast en criminaliteit tegen te gaan, geen wietpas.
Meer aandacht voor resocialisatie in gevangenissen; geen privatisering van gevangenissen.

Griffierechten moeten betaalbaar blijven, gefinancierde rechtsbijstand voor lage inkomens.
Politie zichtbaar op straat, doen van aangifte moet eenvoudiger worden.
Teelt van cannabis legaliseren en reguleren, wietpas afschaffen.
Prioriteit voor bestrijding en bestraffen van geweld, geweld bij overvallen en inbraken, huiselijk geweld, racistisch of homofoob geweld.
Straf is kernonderdeel van rechtssysteem, tegen minimumstraffen; prominente rol voor reclassering.

Softdrugs legaliseren, afschaffen wietpas; verstrekking harddrugs reguleren.
Straffen zijn snel, transparant en rechtvaardig.
Gedetineerden krijgen tijdens en na hun straf begeleiding, behandeling en opleiding, gericht op terugkeer in de maatschappij.
Positie slachtoffers versterken door spreekrecht en verhalen van schade op daders.
Controle op seksbranche verbeteren zonder registraties van prostituees.
Taken AIVD waar mogelijk naar politie.

Meer blauw op straat, een wijkagent in iedere wijk, minder bureaucratie.
Doorgaan met nationale politie.
Rechtsstatelijke beginselen niet oprekken bij bestrijding terrorisme en radicalisering.
Einde aan gedoogbeleid, coffeeshops sluiten.
Voorwaardelijke invrijheidstelling na uitzetten van tweederde van de straf is geen recht of automatisme.
Laatste fase straf gericht op resocialisatie, hulp ook na detentie.

Prostitutie is in strijd met waardigheid vrouwen, bordeelverbod opnieuw invoeren.
Geen onderscheid tussen soft- en harddrugs, streng handhaven, coffeeshops dicht.
Meer prioriteit voor plattelandsgebieden bij verdeling politiebudgetten.
5.000 extra agenten, politie zichtbaar aanwezig.
Streefcijfers om criminaliteit onder allochtone jongeren krachtig terug te dringen.
Afschaffen voorwaardelijke vervroegde invrijheidstelling.
Bij bepaalde, zeer ernstige misdrijven moet de doodstraf kunnen worden overwogen.

Softdrugs legaliseren, betere voorlichting, terugdraaien wietpas.
Geen verhoging griffierechten, betere rechtshulp voor mensen met beperkt inkomen.
Geen verdere inperking inspraak- en beroepsmogelijkheden.
Uitbreiding spreekrecht slachtoffers en nabestaanden.
Cameratoezicht alleen tijdelijk in door rechter aangewezen risicogebied.
Juridische en financiële bescherming voor klokkenluiders.

Meer politie op straat, meer politiebureaus ’s nachts open.
Meer aandacht voor slachtoffers, verbeteren van hun positie.
Rechterlijke macht uitbreiden en versterken om achterstanden weg te werken.
Gezichtbedekkende kleding zoals bivakmuts en masker wordt in de openbare ruimte verboden.

Tweede Kamer 2012

Welke onderwerpen vindt u belangrijk?

Welke politieke partijen wilt u met elkaar vergelijken?

Vergelijk de programma’s van de gekozen partijen en thema’s

Burger en Bestuur

Economische zaken en financiën

Sociale zaken en werkgelegenheid

Onderwijs en wetenschap

Media en cultuur

Integratie en inburgering

Volksgezondheid, welzijn en sport

Buitenlandse zaken en defensie

Europa

Openbare orde en veiligheid

ProDemos

Onze producten

Volg ons

Onze projecten

Publicaties